مهندسي شهرسازي

 

معرفي رشته مهندسي شهرسازي:

 

شهرسازي و گرايش هاي متنوع آن تقريباً يك رشته علمي جديد است كه ريشه هاي آن را بايد در پاره اي علوم كاربردي از قبيل معماري، معماري چشم انداز، مهندسي عمران و علوم اجتماعي و رفتاري دانست.

رشته مهندسي شهرسازي، امروزه، كمك شاياني به حل معضلات در سطح شهر و كل جوامع كرده است و توانسته جايگاه ويژه اي براي خود كسب كند. دركشور ما نيز نياز بسياري به متخصص و كارشناس در اين رشته احساس شده و مي شود و دانشگاههاي مختلفي، سعي بر تاسيس و ايجاد اين رشته نموده اند. در سطح مديران كشور نيز كم كم، نياز به رشته اي همچون شهرسازي احساس شده است و بسياري از مديران شهري سعي در فراگرفتن اين دانش، بصورت دانشگاهي و غيره داشته اند. به عنوان نمونه، در حالي كه تا چند سال پيش، معدودي از شهرداران در سطح كشور، داراي تحصيلات در زمينه شهرسازي بودند، اما امروزه، اين تعداد به شدت افزايش يافته و كم كم ساير مديران نيز نياز به كسب اين دانش را احساس نموده اند.

  علاوه بر انجام عمليات عمراني، محاسبات سازه، بحثهاي معماري و ... كه اكثرا بر روي تك بنا و يا يك محدوده مشخص متمركز هستند، نياز بسيار زيادي به رشته اي همچون شهرسازي احساس مي شود تا بتواند علاوه بر اين مباحث، در سطحي كلان تر وارد صحنه شده و بتواند مباحثي همچون اقتصاد، روان شناسي،  آمار، سوانح طبيعي (زلزله و ...)، مديريت، حمل و نقل، ترافيك و ... را با مسائل فوق تركيب كرده و نتيجه اي بهينه را سبب شود. رشته شهرسازي، در واقع مفصلي بين علوم گوناگون است، از علوم انساني گرفته، تا علوم فني و مهندسي، همانند عمران، تاسيسات، ترافيك، حمل و نقل و ...  و هنر، همانند طراحي، معماري و ... .

 

 محورهاي اصلي رشته مهندسي شهرسازي:

در اين رشته حداقل شش محور اصلي وجود دارد كه در برنامه ريزي و طراحي شهر سرنوشت ساز است. اين محورها عبارت اند از:

1.      برنامه ريزي كالبدي و فيزيكي

2.      برنامه ريزي و طراحي شبكه هاي حمل و نقل   

3.      برنامه ريزي محيطي    

4.      برنامه ريزي شبكه هاي زيرساختي 

5.      مديريت شهري و برنامه ريزي زمين و مسكن 

6.       طراحي شهري و طراحي فضاهاي شهري

تركيب اين شش دانش، متخصصان را قادر مي كند كه تماميت پديده ي شهر را مورد شناسايي قرار دهند و براي هدايت و كنترل توسعه ي آن تلاش كنند.

 

بازار كار رشته مهندسي شهرسازي:

اين رشته هم اكنون در سطح جهاني داراي بازار كار فراواني است و به علت نوپا بودن و همچنين به علت آن كه داراي زمينه هاي كاري متفاوت و متنوعي است، هنوز بازار كار آن اشباع نشده است. 

از آن جا كه اين فارغ التحصيلان علاوه بر تواناييهاي يك مهندس شهرساز، از نظر علمي و نظري وپژوهشي در يك زمينه خاص، معلومات بيشتري دارند، بدين جهت كارايي بيشتري نيز دارند و از مطالب فراگرفته شده مي توانند در زمينه هاي طراحي و محاسباتي دقيق و تخصصي تر و همچنين پژوهشي، استفاده نمايند.

شهرسازي در عين تخصصي بودن خود داراي خصلت ميان رشته اي بوده با زمينه هاي گوناگون در سطوح روستايي، شهري و منطقه اي از يكسو و سطح فني و انساني و محيطي از ديگر سو در ارتباط مي باشد. كارشناسان شهرسازي مي توانند در فرآيند ساماندهي و بهبود فضاهاي زيستي و محيط هاي زندگي نقش موثري داشته و با ارائه طرح هاي مختلف در مديريت، طرح هاي و برنامه اين فضا ها مشاركت نمايند.

كارشناسان شهرسازي با توجه به آموخته هاي خود، قادر به تهيه و برنامه در سطوحي طرح هاي شهري و روستايي بوده و عملاً مي توانند در فرآيند شهرسازي نقش و وظيفه حرفه اي خويش را ايفا نمايند و در نهادهاي مختلف شهرسازي كشور مانند دفاتر شهرسازي و فني شهرداري ها، دفاتر فني وزرات كشور، ادارت كل مسكن و شهرسازي، كارشناسي دادگستري،دفاتر فني جهاد سازندگي و بنياد مسكن انقلاب اسلامي و همچنين دفاتر مهندسين مشاور شهرسازي و ساير نهادهاي مرتبط با آن براي اجراي طرح هاي شهري كشور به كار پردازند. 

 زمينه هاي كاري رشته شهرسازي در ايران بسيار متفاوت و متنوع است، در بخش دولتي، در سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور، شهرداريها، وزارت كشور، استانداريها و ساير ارگانهاي وابسته به وزارت كشور، وزارت مسكن و شهرسازي و... و در بخش خصوصي، در شركتهاي مهندسين مشاور شهرسازي، معماري، برنامه ريزي منطقه اي و ... .

در ذيل به برخي از زمينه هاي كاري اشاره مي شود:

1.تهيه طرحهاي شهري و منطقه اي(جامع، تفصيلي، ساختاري، شهرستان، هادي)

2.مشاوره در امور شهري و منطقه اي به مديران و مسئولان رده بالا.

3.فعاليت در شهرداريها.

4.فعاليت در استانداريها.

5. فعاليت در وزارتخانه هاي مربوطه(مسكن و شهرسازي، راه و ترابري، كشور).

6. نظارت بر ساختمانهايي با ارتفاع بيش از 8 طبقه بر طبق قانون.

7.انجام پروژه هاي محوطه سازي، تفكيك زمين، طراحي محله و ...

8.برنامه ريزي و طراحي شهركهاي گوناگون (مسكوني، صنعتي، تجاري)

9.برنامه ريزي و طراحي شهرهاي جديد.

10.مكان يابي عناصر و كاربريهاي گوناگون شهري.

11.توانايي راه اندازي و استفاده از سيستم GIS.

12.فعاليت گروهي با ساير تخصصها در پروژه هاي گوناگون.

13.فعاليت در مشاوران خصوصي و نيمه خصوصي شهرسازي، معماري، راه و ساختمان، طراحي شهري، برنامه ريزي منطقه اي و....

14.تدريس دانشگاهي (كه امروزه به علت افزايش تعداد دانشگاهها و پذيرفته شدگان در اين رشته، به شدت با كمبود استاد مواجه هستيم).

15.استفاده از تخصص رشته هاي ديگر و اين رشته بصورت توام و در نتيجه افزايش كارآيي و تاثيرگذاري (همانند استفاده مشترك از رشته عمران و شهرسازي كه مي تواند علاوه بر مسائل سازه و عمراني، زمينه كاري در مباحثي همچون، مطالعه طرحهاي بالادست، محوطه سازي، مسائل طراحي و ... را فراهم آورد).

 

 ادامه تحصيل رشته مهندسي شهرسازي:

لازم به ذكر است كه رشته شهرسازي در سه مقطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكترا در ايران دانشجو مي پذيرد. در مقطع كارشناسي، نخستين گروه از دانشجويان رشته شهرسازي در سال 1382 فارغ التحصيل شدند. ولي در مقطع كارشناسي ارشد، اين رشته از سابقه طولاني برخوردار است؛ زمينه ادامه تحصيلات در مقطع دكتري در اين رشته، چه در خارج و چه در داخل و بويژه بورسيه از سازمانهاي گوناگون وجود دارد.

 

 توان مندي ها و ويژگي هاي لازم رشته مهندسي شهرسازي:

دانشجوي رشته ي شهرسازي بايد اطلاعات عمومي خوبي داشته باشد و در دانشگاه نيز به اين اطلاعات عمق و وسعت بيشتري ببخشد. رشته ي شهرسازي نياز به مطالعه ي زياد، كارهاي فيزيكي گسترده و برداشت هاي ميداني بسياري دارد و به همين دليل دانشجو بايد وقت زيادي را به آن اختصاص دهد. هم چنين بايد قدرت تحليل بالايي داشته و در طراحي زبردست باشد. دانشجوي اين رشته بايد با طراحي و مفاهيم هنري مثل روان شناسي رنگ ها آشنا باشد و در عين حال به مفاهيم تكنيكي و اصول فني كار مثل نقشه برداري، رسم فني، پرسپكتيو، هندسه ي فضايي ، مدل سازي، رياضي و مسايل انساني و علاقه مند باشد و بداند كه در طي تحصيل بايد كارهاي تحقيقاتي و عملي بسياري انجام دهد.

در سطح كارشناسي از دانشجوي شهرسازي انتظار مي رود كه ديد هندسي و درك فضا داشته باشد و بتواند در طراحي، فضا را به صورت دوبعدي و سه بعدي تصوير كند. هم چنين بايد در رياضيات به ويژه آمار مسلط باشد چون جمع آوري و تحليل اطلاعات تحقيقات اين رشته، نياز به آمار و تحليل آماري دارد و در نهايت تسلط به زبان انگليسي و آشنايي با كامپيوتر در دنياي امروز عامل مهمي در موفقيت يك دانشجو است.

 

فعاليت هاي مهندس شهرسازي حوزه هاي مختلفي را در بر مي گيرد كه معمولا با توجه به تخصص و گرايش تحصيلي، در يك يا چند حوزه مشغول به كار مي شود. اين حوزه ها عبارتند از:

·         برنامه‌ريزي‌ شهري‌ كه‌ عمدتاً بر روي‌ كاربري‌ اراضي‌ متمركز است‌؛ يعني بررسي‌ مي‌كند كه‌ ما چگونه‌ فضا و پهنه‌ شهر را به‌ فعاليت‌هاي‌ مختلف‌ اعم‌ از صنعتي‌، تجاري‌ و مسكوني‌ اختصاص‌ دهيم‌.

·         برنامه‌ريزي‌ حمل‌ و نقل

·         برنامه‌ريزي‌ اقتصادي‌ و اجتماعي‌؛ چون‌ در شهر تنها موضوع‌ مورد بررسي‌ فيزيك‌ شهر نيست‌ بلكه‌ مسأله‌ مهم‌، جامعه‌ شهري‌ و انسان‌هايي‌ هستند كه‌ در اين‌ محيط‌ زندگي‌ مي‌كنند. به‌ عبارت‌ ديگر براي‌ اقشار مختلف‌ كه‌ امكانات‌ اجتماعي‌، اقتصادي‌ و فرهنگي‌ دارند يا براي‌ اقوام‌ مختلفي‌ كه‌ در مكان‌هاي‌ مختلف‌ يك‌ شهر زندگي‌ مي‌كنند، بايد برنامه‌ريزي‌ شود.

·         برنامه‌ريزي‌ شبكه‌هاي‌ زيرساختي‌ مثل‌ آب‌، برق‌ و تلفن.

·         برنامه‌ريزي‌ محيط‌ زيست‌ كه‌ به‌ بررسي‌ خطرات‌ محيط‌ زيست‌ مثل‌ سيل‌ و زلزله‌ مي‌پردازد و براي‌ مقابله‌ با اين‌ سوانح‌ برنامه‌ريزي‌ مي‌كند و تأثيرات‌ سوئي‌ را كه‌ انسان‌ بر محيط‌ زيست‌ مي‌گذارد مطالعه‌ مي‌كند.

·         طراحي‌ شهري‌ كه‌ به‌ طراحي‌ سه‌بعدي‌ شهر پرداخته‌ و محور توجه‌ آن‌ مناسبات‌ انسان‌ با محيط‌ فيزيكي‌ خود است‌. در واقع‌ در طراحي‌ شهري‌ انسان‌ با تمام‌ خصوصيات‌ جسمي‌، روحي‌ و معنويش‌ مطرح‌ است‌ و هدف‌ آن‌ نيز ارتقاي‌ كيفيت‌ شهر مي‌باشد.

وظايف مهندس شهرسازي:

·         تهيه طرح ها و نقشه هاي شهري و منطقه اي

·         انجام پروژه هاي طراحي، ساخت محوطه ها، تفكيك اراضي و

·         تاييد نقشه هاي ساخت و ساز

·         نظارت بر اجراي پروژه هاي ساختماني و شهرسازي

·         دادن مشاوره به مديران و مسئولان در امور شهري

·         طراحي و برنامه ريزي براي ايجاد انواع شهرك هاي مسكوني، تجاري و صنعتي

·         برنامه ريزي و طراحي شهرهاي جديد

·         بررسي نتايج و اثرات انواع پروژه هاي عمراني روي مسايل شهري و شهرنشيني

·         برنامه ريزي و مديريت سيستم حمل و نقل شهري و تلاش جهت توسعه آن

·         طراحي اوليه يا مجدد خيابان ها و معابر با هدف افزايش ايمني و راحتي همه افراد جامعه و كاهش ترافيك و ازدحام

·         برنامه ريزي و اخذ تدابيري براي كاهش اثرات سوء زندگي شهري

·         مكان يابي عناصر و كاربريهاي گوناگون شهري

·         مهارت و توانمندي هاي مورد نياز مهندس شهرسازي

·         علاقه به فعاليت هاي مهندسي و مباحث شهرسازي

·         داشتن درك و ذوق هنري (زيرا حوزه كاري مهندس شهرسازي تلفيقي از هنر و مهندسي است)

·         داشتن اطلاعات كافي در حوزه هاي مختلف شهري، انساني، اجتماعي،اقتصادي و

·         توان تجزيه و تحليل مناسب

·         توان انجام كار تيمي

·         مهارت هاي ارتباطي و مذاكره اي مناسب

·         توان خوب در سازماندهي و مديريت زمان

·         داشتن خلاقيت و نوآوري

·         توان خوب در طراحي و شناخت روانشناسي رنگ ها (به خصوص براي مهندسان طراحي شهري)

          آشنايي با زبان انگليسي


 

1395/06/24
کلیه حقوق این پایگاه متعلق به دانشگاه آزاد اسلامی - واحد فلاورجان می باشد.
Powered by DorsaPortal