معرفي رشته ميكروبيولوژي
New Page 8


 

هدف علم ريززيست شناسي (ميكروبيولوژي) شناخت جانداران ميكروسكوپي و استفاده از آنها در بهبود زندگي بشر و جلوگيري از ضررها و زيان هايي است كه ريزسازواره ها (ميكروارگانيسم ها) مي توانند به حيات انسان، دام و گياه وارد كنند.

بسياري از ميكروارگانيسم ها حيات بشر را تهديد نمي كنند و منافع زيادي نيز در زندگي ما دارند. البته، تعدادي از ميكروارگانيسم ها كه كمتر از يك درصد آنها هستند، با ايجاد انواع بيماريهاي عفوني زندگي بشر را به خطر مي اندازند مانند عوامل ديفتري، كزاز، وبا، سل، بوتيليسم و ساير باكتري هاي بيماري زا، انگل ها، قارچ ها و تك ياخته هاي بيماري زا و ويروس هاي خطرناك مانند ويروس نقص ايمني اكتسابي (HIV) و ابولا.

علم‌ ميكروبيولوژي‌ گرايشي‌ از علم‌ زيست‌شناسي‌ است‌ و به‌ بررسي‌ و مطالعه‌ ميكروارگانيسم‌ها مي‌پردازد. در اين‌ علم‌، علاوه بر شناخت ميكروارگانيسم‌ها، ارتباط‌ آنها با خودشان‌ و همچنين‌ با موجودات‌ عالي‌تر مانند انسان‌، حيوانات‌ و گياهان‌ مورد بررسي‌ قرار مي‌گيرد. البته اخيراً اين علم به عنوان يك رشته تحصيلي در كشور ما، به عنوان يكي از شاخه هاي علوم سلولي و مولكولي قرار داده شده است. در اين شاخه از علم در مقطع كارشناسي علاوه بر باكتري ها به مطالعه اوليه كليه ميكروارگانيسم ها شامل انگل ها، قارچ ها و تك ياخته ها و همچنين ويروس ها پرداخته مي شود و در مقاطع بالاتر لازم است تخصص به طور دقيق مشخص شود. علم‌ ميكروبيولوژي‌ گرايش هاي‌ مختلفي‌ دارد كه‌ عبارتند از: ميكروبيولوژي‌ پزشكي‌، ميكروبيولوژي‌ غذايي‌ و ميكروبيولوژي‌ صنعتي‌.

الف) ميكروبيولوژي پزشكي. در اين گرايش ميكروب هايي كه براي انسان بيماري زا هستند و چگونگي فعاليت آنها جهت پيشگيري و درمان بررسي مي شود.

ب) ميكروبيولوژي غذايي. بسياري از مواد غذايي مثل ماست يا پنير، شوري جات و ترشي جات به ياري ميكروب ها توليد مي شوند.

ج) ميكروبيولوژي صنعتي (زيست فناوري ميكروبي). در اين گرايش از ميكروبيولوژي از ميكروب هاي مفيد براي توليد مواد صنعتي مانند اسيدها، الكل ها، آنزيم ها، حلال ها، نرم كننده ها و كمپوست ميكروبي (تهيه كود به ياري مواد زايد و زباله ها) استفاده مي شود. همچنين از ميكروب ها در رفع آلودگي هاي محيط زيست استفاده مي گردد.

از مزيت هاي آموزشي اين رشته، تنوع شاخه هايي است كه دانشجو در كارشناسي ارشد يكي از آنها را انتخاب كند. برخي از اين رشته ها عبارتند از ميكروبيولوژي پايه و پزشكي، ايمني شناسي، قارچ شناسي، انگل شناسي، ژنتيك، بيوتكنولوژي، علوم سلولي و مولكولي، ويروس شناسي، خون شناسي (هماتولوژي) و انواع شاخه هاي زيست شناسي. البته مراجعه به دفاتر آزمون كارشناسي ارشد در هر سال و مشاهده دقيق تغييرات در انتخاب رشته لازم است.

كاربرد اين‌ رشته‌ آنقدر گسترده‌ است‌ كه‌ قابل‌ ذكر نيست‌. محقق‌ اين‌ گرايش‌ از يك‌ سو مي‌تواند به‌ بررسي‌ كاربرد سلاح هاي‌ ميكروبي‌ و راه هاي‌ پيشگيري‌ از آنها بپردازد و از سوي‌ ديگر مي‌تواند در كارخانه‌هاي‌ عطر سازي‌ مشغول‌ باشد. يكي‌ از كاربردهاي‌ گرايش‌ ميكروبيولوژي‌ در آزمايشگاههاي‌ تشخيص‌ طبي‌ است‌. ميكروبيولوژي‌ در تشخيص‌ بيماري‌ نيز اهميت‌ بسياري‌ دارد. در مواد غذايي‌ و توليد مواد غذايي‌ مختلف‌ اثر ميكروارگانيسم‌ها بسيار قابل‌ توجه‌ است‌. همچنين‌ گرايش‌ ميكروبيولوژي‌ در كشاورزي‌ به طور بسيار وسيعي‌ در تشخيص‌ آفات‌ گياهي‌، مبارزه‌ با آفات‌ گياهي‌ و ايجاد مقاومت‌ مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرد. از اين علم در صنايع‌ و معادن‌ نيز براي‌ استخراج‌ فلزات‌ سنگين‌، در پالايش نفت‌ و گوگردزدايي‌ از نفت‌ استفاده‌ مي‌شود. حتي‌ در علم‌ نساجي‌ نيز اين‌ علم‌ به‌ كار بشر آمده‌ است‌ و به‌ تازگي‌ حتي در صنعت‌ نساجي‌ از ميكروارگانيسم‌ها براي‌ آهار زدايي پارچه‌ استفاده‌ مي‌شود.

موقعيت‌ شغلي‌ در ايران

كارشناسان‌ ميكروبيولوژي‌ در پژوهشگاه‌ نفت‌ براي‌ تحقيق‌ بر روي‌ ميكروب‌هاي‌ نفت‌خوار يا گوگردزدايي‌، در بخش‌ صنايع‌ غذايي‌ در كارخانه‌هاي‌ كنسروسازي‌ و كمپوت‌ سازي‌ و در صنايع‌ بهداشتي‌ مشغول‌ به‌ كار هستند. تهيه‌ لوازم‌ آزمايشگاهي‌ مورد نياز در اين‌ گرايش‌ يكي‌ از شغل‌هايي‌ است‌ كه‌ بعضي‌ جذب‌ آن‌ مي‌شوند. مؤسسه‌ استاندارد يا آزمايشگاه‌هاي‌ كارخانجات‌ تهيه‌ مواد بهداشتي‌ و غذايي‌ براي‌ تشخيص‌ كيفيت‌ و سلامت‌ اين‌ مواد از نظر عدم‌ آلودگي‌ ميكروبي‌، مراكز تهيه‌ مواد دارويي‌ مانند تهيه‌ آنتي‌ بيوتيك‌ها و بالاخره‌ كارخانجات‌ تهيه‌ اسيدها مانند اسيد بوتريك‌ و اسيد استيك‌ و حلال‌ها مانند الكل‌ و استون‌ و مراكز تهيه‌ واكسن‌ مانند مؤسسه‌ رازي‌ و انستيتوپاستور ايران‌ نيز مي‌توانند مراكز جذب‌ فارغ‌التحصيلان‌ اين‌ گرايش‌ باشند. فارغ التحصيلان مي توانند نسبت به تأسيس آزمايشگاه همكار مؤسساتي مانند غذا و دارو و استاندارد نيز اقدام كنند و يا خود به توليد فرآورده هاي صنعتي، غذايي و دارويي ميكروبي بپردازند. همچنين آزمايشگاه هاي تشخيص طبي از محل هاي فعاليت فارغ التحصيلان است و در صورت گرفتن مدرك دكتري در اين رشته از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، مي توانند مجوز آزمايشگاه دريافت كنند.

 

 

1395/05/19
کلیه حقوق این پایگاه متعلق به دانشگاه آزاد اسلامی - واحد فلاورجان می باشد.
Powered by DorsaPortal